Terug naar Producties
Inter Amicos
speelt vanaf 22 mei 2009 "De kamer" en "Sketches" van Harold Pinter

DE KAMER

In ‘De kamer’ ontmoeten we Rose en haar partner Bert. Wie zij zijn, wat hun geschiedenis is en wat ze willen blijft een raadsel. Er is alleen dat ene echtpaar in die ene kamer. De buitenwereld, door Rose verwoord is koud, leeg en kaal. Eigenlijk komt ze nooit buiten en ziet liever niet dat Bert zo nu en dan weggaat. Maar Bert is chauffeur en moet zijn zaken regelen. In zijn afwezigheid blijft de buitenwereld zich aan Rose opdringen. Een aantal personages valt haar
ruimte binnen en alle zekerheden die Rose heeft worden op de proef gesteld.
De huisbaas staat erop dat zij een man ontvangt wie zij niet kent en een
echtpaar op huizenjacht heeft het op haar appartement gemunt. Als Bert weer terugkomt wordt de orde hersteld, maar is deze onherroepelijk beschadigd.

SKETCHES

Hoewel de sketches thematisch en qua stijl duidelijk van Pinters hand zijn,
legt hij hierin meer nadruk op het alledaagse. Scherpe observaties met strakke
dialogen over het wel en wee van de ‘lower- and middleclass’. In kleine situatieschetsen toont hij de mens in al zijn kwetsbaarheid, waarbij hij het vermoeden van diepe angsten als ledigheid en eenzaamheid op komische wijze aan het daglicht brengt.

Harold Pinter

Harold Pinter (1930-2008) debuteerde als toneelschrijver in 1957 met ‘De Kamer’ in opdracht voor de universiteit van Bristol. Het toneelstuk bevat alle ingrediënten die hij in zijn latere werk verder uitwerkte. Daarmee kun je zeggen dat Pinter met het stuk ‘De Kamer’ meteen een blauwdruk heeft afgegeven van zijn stijl, opbouw en thema’s.
Het toneelstuk sloeg meteen aan bij de literaire pers en Pinter, als jong en vaak werkeloos acteur werd meteen vergeleken met zijn grootheden als Beckett, Camus en Ionesco. Met name werd ‘De Kamer’ vergeleken met ‘Wachten op Godot’ van eerstgenoemde. Dat is niet vreemd want net zoals dat toneelstuk kent ‘De Kamer’ nauwelijks een plot. De zoekende mens in een verwoeste wereld staat voorop in een komische, absurdistische en toch dreigende situatie. Die existentie, het zoeken naar de identiteit is een belangrijk thema voor deze auteurs zo kort na WO II.
Kenmerkend voor het werk van Pinter is dat de handeling zich steeds afspeelt in een gesloten ruimte, meestal een kamer. De personen worden in hun veiligheid bedreigd door onverklaarbare vijandigheden van een buitenstaander.
Dreiging is altijd een belangrijk motief in Pinters werk gebleven, zij het dat in zijn latere stukken de dreiging minder expliciet vanuit de buitenwereld afkomstig is, maar meer uit een geheimzinnige interactie tussen de personages ontstaat. Deze verschuiving gaat gepaard met een verandering in het sociale milieu waartoe zijn karakters behoren. Hun dialogen dragen de kenmerken van alledaags taalgebruik. De situatie lijkt aanvankelijk heel normaal. Allengs ontstaat door het binnendringen van een buitenstaander een spanning die kan uitlopen op gewelddadigheid.
Het knappe van Harold Pinter is dat hij geen woord teveel schrijft, hij legt niet uit, maar toont de mens met al zijn merkwaardigheden. Het mag dan ook niet verwonderlijk zijn dat Harold Pinter in 2005 de Nobelprijs won.

Een kijkje achter de schermen tijdens de repetities van `De Kamer` en `Sketches`
(beweeg met de muis over de plaatjes voor een groter exemplaar)
Vooraankondiging "AD De Dordtenaar" woensdag  1 april 2009
Inter Amicos speelt oude
stukken van Harold Pinter
DORDRECHT
Toneelgezelschap Inter Amicos speelt dit voorjaar een hommage aan de in december overleden Britse schrijver Harold Pinter (1930-2008). De spelers doen dat met de eenakter De Kamer en acht losse sketches. Regisseur is Ingmar van der Bie.
  Pinter wordt gezien als één van de belangrijkste toneelschrijvers van de tweede helft van de twintigste eeuw. Hij introduceerde alledaagse spreektaal op het podium. Zijn personages maken hun zinnen soms maar half af of geven onlogische antwoorden op vragen van tegenspelers.
In 2005 kreeg Pinter de Nobelprijs voor de literatuur voor zijn gehele oeuvre. Behalve toneelstukken schreef hij ook gedichten, hoorspelen en filmscenario's.
  Inter Amicos speelt geregeld stukken van deze schrijver; de laatste keer was dat De collectie in 2006.
De Kamer (The Room) is het stuk waarmee Pinter in 1957 debuteerde. Het gaat over een echtpaar van middelbare leeftijd wiens rustige leventje wordt verstoord door de komst van een vreemde. Na deze eenakter, speelt Inter Amicos acht korte sketches van Pinter.
De eerste voorstelling is op 22 mei in het eigen theater aan de Chr. de Wetstraat.

Vooraankondiging "De Stem van het Weekend" vrijdag  15 mei 2009
Sketches en toneelstuk 'De Kamer' te zien op Dordts podium
Harold Pinter inspiratiebron voor Inter Amicos

     Foto Rinie Boon
Spelers van De Kamer
en van de acht sketches

DORDRECHT - Het amateurtoneelgezelschap Inter Amicos speelt vanaf 22 mei de eenakter De Kamer én acht sketches van de bekende toneelschrijver Harold Pinter. Dit gebeurt onder leiding van de professionele regisseur Ingmar van der Bie. Hij is, net als de toneelspelers, een liefhebber van het werk van Pinter.

Van absurdistisch toneel tot komische sketches. Tien toneelspelers van Inter Amicos brengen een avondvullend programma waarin enkele werken van Harold Pinter (1930-2008) worden opgevoerd. Dordts oudste amateurtoneelgezelschap Inter Amicos speelde al vele malen toneelstukken van Harold Pinter. Zo voerde Ingmar van der Bie de regie over `Het Verjaardagsfeest' en `De Collectie'. Ditmaal is Pinters debuutstuk - de eenakter `De Kamer' uit 1957 - uitgekozen om op de planken te brengen. Het toneelstuk kent een aantal elementen die later karakteristiek bleken te zijn voor zijn oeuvre. Zo speelt het verhaal zich af in een kamer. De mensen in deze ruimte voelen zich in hun veiligheid bedreigd als er buitenstaanders binnenkomen.
Toneelspeler Jaap Groeneweg vertelt over het toneelstuk: „'De Kamer' gaat over een vrouw, Rose Hudd, die eigenlijk nooit buiten komt. Plotseling krijgt zij bezoek van mensen die voor haar een bedreiging vormen, zoals een echtpaar en een blinde man." Margriet Trausel van Inter Amicos vult aan: „De kamer is voor Rose een beschermde en veilige omgeving. Het is een plek waar ze tot rust kan komen. Die rust wordt ineens verstoord."

Bedreiging
Hoewel Rose samenwoont met Bert, kan of wil hij haar niet beschermen tegen deze buitenstaanders. In het toneelstuk worden niet alle vragen die het verhaal oproept beantwoord. Er wordt ruimte gelaten aan het publiek om er een eigen invulling aan te geven. Harold Pinter mag de eenakter De Kamer dan meer dan vijftig jaar geleden uitgebracht hebben: het verhaal is ze
ker niet ouderwets te noemen. Sterker nog: de thema's die hij aansnijdt spelen ook nu een rol in de samenleving. „De onderwerpen blijven actueel. Eenzaamheid, je bedreigd voelen. Het is allemaal tijdloos", vertellen Margriet en Jaap. Zij merken op dat Pinter altijd vernieuwend is geweest op toneelgebied. „Hij gebruikt geen gekunstelde zinnen in zijn stukken. Hij bracht spreektaal op het toneel: zinnen die grammaticaal niet kloppen of die niet worden afgemaakt."

Sketches
Na de opvoering van De Kamer volgen er acht sketches van de hand van Pinter. Hierbij wordt meer de nadruk gelegd op het alledaagse. Met scherpe observaties en strakke dialogen wordt - soms op komische wijze - het wel en wee van de 'lower- and middleclass' verteld. De sketches zijn uit het Engels vertaald door Wiebe Buddingh' (zoon van dichter Kees). Voor de leden van Inter Amicos zijn de sketches een uitdaging. In een tijdsbestek van vijf of zes minuten moet een verhaal goed verteld worden. In aanloop naar deze voorstelling repeteerde het gezelschap twee keer in de week in hun eigen theater aan de Christiaan de Wetstraat. Daar zal vanaf 22 mei de voorstelling dan ook te zien zijn.

Aankondiging "AD de Dordtenaar" woensdag 20 mei 2009
Inter Amicos laat nog onbekende sketches van Harold Pinter zien
Eenzaam tegenover vijandige omgeving

Taal is heel belangrijk in de stukken van Harold Pinter
Foto Cees Schiltuizen

LIESBETH LINDENHOVIUS
DORDRECHT

Zijn eerste toneelstuk was direct kenmerkend voor Pinter. „Eigenlijk zit alles er al in," zegt regisseur Ingmar van de Bie. Als eerbetoon aan de in december vorig jaar overleden schrijver speelt Inter Amicos dit voorjaar de eenakter De Kamer en acht komische sketches.

Harold Pinter was acteur, schreef gedichten en stukjes proza voordat hij in 1957 een kort toneelstuk schreef. „Al die typische Pinter-elementen zitten erin. Hij was heel goed in het observeren van mensen en hen vervolgens portretteren. Vaak kennen zijn verhalen absurdistische wendingen of gebeurtenissen. Dat is bij De Kamer ook zo." Opzienbarend voor die tijd was dat Pinter zijn acteurs gewone spreektaal liet gebruiken. Ook stonden er half afgemaakte zinnen in het script en liet hij bepaalde zegswijzen meermalen herhalen waardoor een enerverende spanning ontstaat. „Zijn manier van schrijven was heel nieuw."
" Sommige
teksten van de
sketches van
Harold Pinter zijn
speciaal voor Inter
Amicos vertaald.

Van der Bie denkt dat Pinter met dit eerste stuk dicht bij zijn eigen leven bleef. „Hij woonde in die tijd in een kelder. Daar in huis woonde ook een homoseksueel en zijn partner. Ongetwijfeld heeft Pinter daar allerlei min of meer bizarre ontmoetingen gehad." In dit drie kwartier durende stuk krijgt en vrouw van middelbare leeftijd, Rose, tijdens afwezigheid van haar echtgenoot verschillende bezoekers. Zij verstoren de vertrouwenwekkende rust, soms letterlijk maar zeker ook figuurlijk: Rose's gemoedsrust. De toeschouwers krijgen brokjes van de geschiedenis van dit echtpaar voorgeschoteld en zullen wellicht proberen een reconstructie van hun verleden te maken. Wat precies vooraf gegaan is, wordt niet helemaal duidelijk.
„De personages van Pinter leven vaak aan de onderkant van de samenleving. Zij moeten zichzelf positioneren tegenover een vaak vijandige buitenwereld. Wat verder vaak voorkomt, ook in dit stuk, is dat er sprake is van indringers. Die xenofobie is een duidelijke naklank van de oorlog. In Engeland kwamen destijds natuurlijk veel mensen uit Indië binnen. Dat leverde zo hier en daar best fricties op."
Voor na de pauze heeft Ingmar van der Bie gekozen voor acht korte sketches. „Alle thema's die in de rest van zijn werk opvallen, komen ook hierin voor." Dus ziet het publiekook in de sketches mensen die volkomen langs elkaar heen praten en onverwacht op elkaar reageren. „Veel
van zijn sketches waren nog niet vertaald in het Nederlands," zegt Van der Bie. „We hebben Wiebe Buddingh' gevraagd en die heeft dat heel mooi gedaan. Taal is heel belangrijk bij Pinter, dus het luistert nogal nauw." Van der Bie kwam ook vertalingen tegen die erg gedateerd waren of letterlijk herleidbaar naar het Engels. Daar wilde hij niet mee werken.
De grote uitdaging voor Inter Amicos is volgens de regisseur om de spanningsboog gedurende de voorstelling op te bouwen. „De sketches duren tussen de drie en de acht minuten. Dat is zó kort: dan moet de eerste zin direct goed zijn. Dat is ontzettend moeilijk."
Enkele spelers staan zowel in het stuk voor de pauze als in een of meer sketches na de pauze. Zij moeten zich steeds op een nieuwe rol concentreren.
Van der Bie heeft zelf als acteur Pinter gespeeld én bij andere gezelschappen geregisseerd. De Pinteravond is zijn zesde regie bij Inter Amicos en zijn derde Pinter bij hen. De laatste keer was dat in 2006 met De Collectie.

Op kerstavond, 24 december 2008, overleed Harold Pinter op 78-jarige leeftijd in de Engelse hoofdstad Londen, zijn geboorteplaats.
Hij wordt gezien als een van de belangrijkste toneelschrijvers van na de Tweede Wereldoorlog. In 2005 kreeg hij de Nobelprijs voor de literatuur.
Harold Pinter was een bijzonder, geëngageerde persoonlijkheid. Als jongeman weigerde hij zijn dienstplicht te vervullen. Ook later sprak hij zich meermaals en onomwonden uit over de situatie in de wereld.
In zijn stukken komt zijn afkeer van het fascisme naar voren. Een belangrijk thema is bijvoorbeelde de ontreddering die ontstaat wanneer een `indringer' iemands leven binnenkomt.
Ook angst voor een dictatoriaal regime verwerkt hij in zijn stukken. Pinter heeft zich in die zin laten inspireren door Franz Kafka.
Pinter laat zijn stukken meestal op alledaagse plaatsen spelen en zijn acteurs gebruiken normale spreektaal. Voor die tijd was dat vrij uitzonderlijk.

Recensie "AD de Dordtenaar" maandag 25 mei 2009
Pinter verdient eerbiedig stilzwijgen

LIESBETH LINDENHOVIUS
DORDRECHT

Vraagtekens bleven hangen nadat de laatste woorden van Harold Pinters eenakter De Kamer waren weggestorven en het licht was gedoofd. Stilte, dan een luid applaus. Inter Amicos speelde het stuk dit weekeinde driemaal, gevolgd door acht korte sketches.
  De vraagtekens zijn kenmerkend voor het werkvan de vorig jaar overleden toneelschrijver. Niets wordt expliciet uitgewerkt. Het publiek zag een vrouw in jasschort die al redderend door haar kamer slofte. Zij is er al jaren aan gewend dat haar echtgenoot niet op haar vragen reageert. Maar dan duiken bezoekers op. Kent zij hen? Hebben zij met haar verleden te maken? Het bleef gissen, zelfs na het schokkende slot.
  En zo ging het ook na de pauze, achtmaal in de versnelling. In zijn sketches toont Pinter zich een meester op de korte baan. In drie tot acht minuten schildert hij alledaagse taferelen die door een afwijkende gebeurtenis ineens niet meer zo alledaags zijn. Ze wekten soms een glimlach op. Vaak herkende het publiek dialogen uit het dagelijks leven. Daar was ineens dat kwebbelzieke collegaatje aan het woord, of je schoonmoeder, of de barman die


Harold Pinter, 1930 - 2008

zo zijn eigen platitudes heeft.
  De sketches werden door het publiek ontvangen met een eerbiedig stilzwijgen - het ging ook zo rap dat er nauwelijks gelegenheid was voor bezinning. Uitzondering was het miniatuurtje 'Heibel op de werkvloer' dat zaterdag beloond werd met een spontaan en haast opgelucht applaus. Hulde voor Erwin Pos en Teele Westerhuis voor de onverstoorbare wijze waarop zij de tongtreiterende teksten ten gehore brachten. Hulde ook aan Wiebe Buddingh voor de vertaling.